[ شوراب ] يك ساعت از روز رفته ، وارد منزل شديم . مسافت اين منزل 4 فرسخ بود . شوراب ، آبش چندان شور نيست . قلعهء رعيتى دارد . چاپارخانه هم موجود است . اشجار مختصر و زراعت آبى و ديمى دارد ، مخصوصا هندوانهء ديمى اين‌جا خالى از امتيازى نيست . رباط بسيار عالى و وسيع ، با آب‌انبار بزرگى ، جناب حاجى مستشار الملك ، وزير خراسان در اين‌جا بنا نهاده ، تازه اتمام يافته است . بالجمله ، با اين آب ضعيف و آبادى مختصر ، همه‌چيز خوب و فراوان و هوا معتدل است . شب دوشنبه ، 9 شوال [ 1300 ه . ق . ] [ نيشابور ] روانهء نشابور ، « 1 » كه 6 فرسخ متجاوز است ، شديم . ولايت نشابور وسيع‌تر از سبزوار ، ولى اصل بلدهء آن در اين عصر كوچك‌تر است . حكومت اين‌جا با نواب على نقى ميرزا فرزند نواب و الا ركن الدوله والى خراسان و نايب الحكومه ايشان موسى خان است ، كه از « 2 » دو ده ستوده افشار و دائىزادهء والى خراسان [ بوده ] و در نيشابور [ ساكن ] مىباشد . شهر نشابور از بلاد قديمه [ است ] و لطافت هواى آن ، خاصه [ در ] هنگام صبحگاهان مشهور است . و اكنون ملخّص كلام صاحب تاريخ امكنه را در اين مقام ياد كنيم : نيشابور . به وفور خيرات و ثمرات آراسته و به انواع مبرّات و اجتماع فرهايان و فاضلان مخصوص است . عمرو بن ليث صفار را شنيدندش ، كه مىگفت : « اقاتل على بلدة حشيشها الرّيباس و ترابها البقل و حجرها الفيروزج . » « 3 »

--> ( 1 ) . نشابور يا نيشابور از شهرهاى تاريخى استان خراسان رضوى است كه « نيوشاهپور » يا « نه‌شاهپور » نام داشته و از روزگار ساسانيان آباد بوده است . اين شهر مركز شهرستانى به همين نام است كه در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 688 ، 56 خانوار و 860 ، 208 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . خاندان . ( 3 ) . مقاتله مىكنم بر شهرى كه گياه آن ريباس است و خاك آن نفل ( بقل ) است و سنگ آن فيروزه است .